Istorijat ove svetkovine trgovine seže u pomenutoj južnobanatskoj varoši do druge polovine devetnaestog veka. Debeljački vašar je prvi pravi brend opštine Kovačica.

Pošto se Debeljača nalazila na raskršću puteva izmedju dva carstva, Debeljačani su shvatili, kakav bi kapital mogli da pribave selu sa osnivanjem vašara.

“Tako su preci Debeljačana odlučili daleke 1872. godine da odu u Budimpeštu, i od kralja Franca Jozefa zatraže dozvolu za održavanje vašara. Pred kraj iste godine završili su sve formalnosti i od 16. do 19. marta 1873. godine održan je prvi vašar u Debeljači. Nazvali su ga i Józesep Nap – pošto je 19. marta imendan Jožefa,” pričao je pre koju godinu za naš program Ištvan Ban, diplomirani ekonomista iz Debeljače.

Trgovina sa konjima bila je u prošlosti najznačajnija za vašar. Konje su po istraživanju Ištvana Bana kupovali i prodavali svi. Tu su dovedeni najlepši primerci, za vojsku, za bogate seljake, za plemiće itd. Na kraju XIX i na početku XX veka, svake godine u proseku bilo je oko 30000 – 40000 primeraka izloženih na Debeljačkom vašaru.

Po mišljenju od pre koju godinu krznara Lazara Šorđana iz Melenaca, osim krznara i ćurčija je malo starih zanatlija koji dolaze na vašare a među njima su šeširdžije, opančari i bombondžije. Majstor krznar se seća izuzetnih vašara sa jakom konkurencijom zanatlija iz njegove profesije.